Przyjęcie, odrzucenie spadku

W chwili śmierci człowieka następuje otwarcie spadku. W tym momencie dla spadkobierców rozpoczyna bieg termin do złożenia oświadczenia woli o przyjęciu spadku wprost, z dobrodziejstwem inwentarza lub jego odrzuceniu. Na złożenia mamy 6 miesięcy od otwarcia spadku lub od chwili dowiedzenia się przez spadkobiercę o tytule swojego powołania.

Przyjęcie spadku wprost oznacza przyjęcie wszystkiego, co do spadku wchodzi- zarówno aktywów jak i pasywów. Ważną informacją jest również taka, iż jeśli nie złożymy w terminie 6 miesięcy oświadczenia o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza lub o odrzuceniu spadku- wówczas z mocy prawa nastąpi przyjęcie spadku wprost. Nie ma możliwości przywrócenia terminu do złożenia oświadczenia, nie możemy powoływać się na nieznajomość prawa. Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza powoduje, że odpowiedzialność za długi spadkodawcy ograniczona jest tylko do wysokości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku (rzeczywista wartość schedy). W tym przypadku – wbrew powszechnemu przekonaniu – także odpowiadamy za długi całym naszym majątkiem, tylko odpowiedzialność ta jest ograniczona kwotowo do rzeczywistej wartości spadku.

Kolejną możliwością jest złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku. Jest to najbardziej radykalny krok, który dodatkowo niesie zagrożenie, iż przerzucimy długi na dalszych członków rodziny. W chwili odrzucenia spadku traktuje się takiego spadkobiercę, jakby sam nie dożył otwarcia spadku. Kiedy sami mamy dzieci- to one wchodzą w nasze miejsce i to one stają się spadkobiercami. Jeśli są małoletnie nie możemy samodzielnie złożyć oświadczenia w ich imieniu. Konieczna jest w takim przypadku zgoda sądu opiekuńczego, bowiem czynność ta przekracza zwykły zarząd majątkiem małoletniego.

Przy podejmowaniu decyzji warto pamiętać, iż osoby małoletnie przyjmują spadek z dobrodziejstwem inwentarza. Oświadczenia o przyjęciu spadku, prostym albo z dobrodziejstwem inwentarza, a także o jego odrzuceniu, mogą być złożone:

- przed sądem właściwym dla miejsca zamieszkania,
- u notariusza.

Oświadczenie nie może zostać odwołane. Nie może być też złożone pod warunkiem ani z zastrzeżeniem terminu.

Często utożsamiamy instytucję odrzucenia spadku i zrzeczenia się go. Są one jednak zupełnie różne, różne też są ich skutki.

Kiedy odrzucenie spadku to tylko i wyłącznie wyraz woli spadkobiercy, niezależna od woli spadkodawcy i możliwe jest wyłącznie po śmierci spadkodawcy, tak zrzeczenie się spadku to wynik umowy między spadkodawcą i spadkobiercą. Umowa ta- zawarta rzecz jasna jeszcze za życia przyszłego spadkodawcy, powinna mieć formę aktu notarialnego. Zrzeczenie się spadku oznacza wyłączenie również od spadkobrania zstępnych spadkobiercy. Aby uniknąć wyłączenia zstępnych, zapis taki powinien pojawić się w samej umowie.